De ondraaglijke vlakte van Draagvlak

Weinig competenties roepen tijdens het trainingsproces zulke positieve connotaties op als het vermogen om ‘Draagvlak’ te creëren. Zodra een deelnemer deze eigenschap naar voren schuift, wordt de airconditioning terstond overstemd door instemmend gemurmel. De eigenschap ‘Draagvlak creëren’ klinkt en voelt goed, roept associaties op met doortastend leiderschap en sluit naadloos aan bij onze Polderlandse mentaliteit. En toch leert de absolute praktijk dat het creëren van Draagvlak zelden goed verloopt. In de ergste gevallen ondervinden de ontvangers dwang, uiterlijkheden en middelmatigheid. De draagvlak-vrager, aan de andere kant, eindigt vaak met teleurstelling en een gevoel van verraad wanneer hij/zij op de moeilijkste momenten in de steek wordt gelaten. Wat is hier aan de hand?

Laat ik beginnen met mijn eigen idee over wanneer draagvlak creëren wel degelijk in Uitstraling zit. Dat heeft mijns inziens alles te maken met de relatie die er al ligt en de mate waarin je je verzoek tot steun te geven aan je plan of richting persoonlijk durft te maken.

Draagvlak is de persoonlijke loyaliteit die voortkomt uit de relaties en het vertrouwen dat je over de tijd bij anderen gecreëerd hebt.

Het is dus een persoonlijke waarde die weinig tot niets met het onderwerp waarvoor steun wordt gevraagd heeft te maken. Je vraagt aan anderen om JOU te vertrouwen en je trekt zodoende de verantwoordelijkheid voor zowel de resultaten als de (nadelige) gevolgen van de beslissing naar jezelf toe. Als het mis gaat, kun je niet meer zeggen dat zij er ook zo achter stonden (hetgeen zowel de oprechtheid als de eventuele bereidheid van alle betrokkenen om ‘ja’ te zeggen extra versterkt). Ook hier geldt het adagio m.b.t. de risico’s van Uitstraling: de kans op slagen is veel groter, maar als het misloopt, dan raakt het je harder en meer persoonlijk dan bij Uiterlijkheden het geval is. Natuurlijk behoor je de mensen in kwestie zo volledig mogelijk voor te lichten m.b.t. hetgeen je van ze wilt. De uiterlijkheden beginnen echter wanneer aan de optelsom van de relatie en je verzoek ook nog een verkoop wordt toegevoegd. En dit is waar het zo vaak misloopt…

Eigenlijk is het in jouw belang...

De angst voor afwijzing en/of je zin niet krijgen doet rare dingen met onze psyche. Voor ons geestesoog gebeuren deze rampen vele malen alvorens er ook maar enige sprake is van realiteit. Bij ieder nieuw gefantaseerd afwijzingsscenario groeit onderbewust de antipathie en het geprojecteerde onbegrip van de ander. Met Stephen Covey in ons achterhoofd, lijken we onze gesprekspartners te willen doorgronden, teneinde te achterhalen wat hem/haar beweegt. Steeds meer wordt ons verzoek hierdoor een dichtgetimmerd verkoopverhaal dat op die inzichten over de ander is gestoeld. Maar ons gevoel zegt ons dat we nu juist rekening met de ander houden en een goede, op de ander gerichte case neerleggen. Vanuit het gezichtspunt van de ander wordt het echter een litanie van manipulatie en Uiterlijkheden. Je zou als regel kunnen stellen dat Draagvlak creëren pas nodig is wanneer je er van uit kan gaan dat je doelgroep niet uit zichzelf de door jou gewenste keuzes maakt. De mensen van wie je draagvlak wilt, zijn niet achterlijk en weten dat je zelf erg graag wilt dat ze met je meegaan. Maar door de voorbereiding in je hoofd, probeer je ze te verkopen dat het in HUN belang is dat ze ‘ja’ zeggen. Uiteindelijk muteert het argument in ons hoofd steeds meer in de boodschap: ‘Jij deugt niet als je weigert!’ of ‘Je moet wel dom zijn om te weigeren’. Laat het duidelijk zijn dat de draagvlakvrager zich steeds beter voelt bij deze benadering terwijl de ontvanger zich gemanipuleerd en voor het blok gezet ziet. Het grootste verlies voor beide partijen zit echter in de onbedoelde schade aan de relatie. De ander kan je zijn/haar vertrouwen niet meer GEVEN. Je hebt het immers al afgedwongen. Vaak zonder hiervan bewust te zijn, heeft de vrager een lose-lose situatie voor de ander gecreëerd.

CASE: ‘Jeroen’- CEO en getrouwd met ‘Betty’

“Ik houd ontzettend veel van mijn Betty en wist dat ze de komende zomer naar Hawaï wilde. Haar vriendinnen hadden er prachtige verhalen over verteld. Daarnaast vond ik folders van Island Beautyfarms onder haar autostoel. In mijn hoofd had ik mij er al bij neergelegd. Het Internet gaf me een ruw prijsplaatje en mijn PA maakte een mooi, schoon gat van drie weken in mijn agenda. Betty hoefde het alleen nog maar te vragen. En dat gebeurde op een mooie lenteavond...een avond die me nog lang zou heugen. In plaats van simpelweg haar behoefte neer te leggen, begon ze over MIJ! IK moest er eens helemaal uit om rust te nemen. IK moest eens naar een totaal andere omgeving. En zo ging het maar door. Tegen de tijd dat de destinatie Hawaï er eindelijk uitkwam, was mijn bereidheid volledig verdwenen. Voor het eerst in onze relatie voelde ik een woede naar haar die ik op dat moment niet kon thuisbrengen. Volledig ongepland gooide ik de kont tegen de krib. De ruzie die volgde, duurde anderhalve maand en begon zelfs aan de fundamenten van ons huwelijk te knagen. Tijdens een Open Training begon ik te begrijpen wat er was gebeurd. Ik wilde naar Hawaï voor HAAR. En daar was niets mis mee! Nu lijkt het allemaal te stom voor woorden maar op dat moment voelde ik mij gemanipuleerd en gekrenkt. Het ergste was dat het ‘geven’ mij werd ontnomen. Uiteindelijk zijn we last-minute toch gegaan voor wat de mooiste vakantie van ons leven zou worden. Al in het vliegtuig legden we alles bij. En wat bleek: een vriendin die net een managementcursus had gevolgd, had haar geleerd hoe je DRAAGVLAK creëert! Bij iedere Luaui (Hawaiiaanse strandbarbeque) die we bijwoonden, zag ik die vriendin aan het spit draaien!”

Bovenstaand voorbeeld doet zich in de werkpraktijk veel te vaak voor. De manager geniet meer vertrouwen en loyaliteit dan hij denkt. En in een moment van zwakte en kwetsbaarheid vernielt hij/zij door draagvlak te willen creëren nog meer, dan alleen maar de steun voor zijn plan.

Het is dan ook in JOUW belang dat je dit artikel nog eens leest en het aan anderen doorstuurt! Je geeft toch ook om je vrienden en collega’s? Ik ga er dus van uit dat ik op jouw steun kan rekenen! (enz. enz.)....

Arnold Blits

[home] [meer columns]