Gatsie!

Wat hebben bagels, donuts, mensen met een verwoeste jeugd, emmentaler kaas en medewerkers van micromanagers met elkaar gemeen? Juist: gaten!

Een gat is een permanente leegte waar de materie stopt. Gaten ontstaan abrupt en traumatisch of bestaan al vanaf het begin. Hoe om te gaan met gaten? Welnu, de eerste stap heet: Kijken! Is dit wel een echt gat? Misschien is het een vermeend gat. Misschien ben je wel te kritisch en veroordeel je alles wat niet perfect in jouw plaatje past tot de ‘gatsmodee’. Een donkere plek op een vrucht is inherent aan het vrucht zijn. Gewoon dooreten! Nee, blijf nog heel even kijken of het gat echt is. Veel gaten worden aangepraat. Dat doen met name mensen die geen oplossing kunnen vinden voor hun eigen gaten. Anderen gaten aanpraten geeft ze een vals gevoel van gatbeheersing. In ieder geval is gedeelde smart nog altijd halve smart. “Waarom zou een ander beheersing mogen ervaren terwijl ik nog steeds met mijn gat rondloop?”, denken ze. Wanneer deze mensen je baas zijn, kun je beter het gat van de deur opzoeken.  

Misschien is het gat een deel van de structuur. Als dat zo is, moet je ophouden er verder aan te peuteren! Want hier heb je te maken met een functioneel gat. Een bagel existeert bij de gratie van een gat. Tuurlijk kun je er een muffin in proppen maar je verpest het hele ding zo. Dan zijn er ook nog gaten die er simpelweg bij horen. Existentiële gaten zullen we maar zeggen. Je vindt ze op stratego-borden als een praktische belemmering waar iedere speler per definitie mee te maken heeft. Ze worden pas een probleem wanneer je denkt dat je de enige met een dergelijk gat bent. Met name economen die blindelings Keynes aanhangen en leiders van ‘Money for Nothing’-organisaties krijgen last van dit soort gaten. Die laatste groep met name omdat ze vaak zo geobsedeerd zijn met hun eigen wereld dat ze zelden naar de concurrent of vergelijkbare bedrijven kijken. Sommigen van hen wijten existentiële gaten aan de incompetentie van hun mensen en zien nooit de waarde van functionele gaten. Al snel worden ze zelf een existentieel gat voor hun mensen. Als dit gat bovendien een zuigende werking krijgt, zit er zeer waarschijnlijk een kwantum singulariteit die alles naar zich toe trekt. Een zwart gat dus.

Maar goed, zit dat gat er nog steeds? Gatverdamme! Dan wordt het nu tijd om het gat te erkennen. Dit is belangrijk omdat de meeste pogingen om gaten af te dekken -of af te schermen- vaak destructiever zijn dan het gat zelf. Zo kan voor een puberend meisje een puistje al een onoverbrugbaar gat vormen. Haar hele omgeving wordt het slachtoffer van haar afdekpogingen. En O wat zou ze het voor haarzelf en haar universum makkelijk maken als ze gewoon zou zeggen: “Wat een joekel, hè?” Maar nee, in plaats daarvan gaat ze eerst wel en daarna weer niet naar haar afspraakje en gaat er een zucht van verlichting door het huis als ze dan eindelijk dan toch maar gaat en die arme jongen het afgedekte gat mag overnemen. Op een serieuzer niveau wordt vertrouwen op grote schaal beschadigd. De ander ziet dat je moeilijk doet over dat ene gat en denkt vervolgens dat er waarschijnlijk dus nog veel meer gaten zullen zijn die hij/zij nog niet heeft gezien. Misschien is het kort door de bocht om te stellen dat dit de essentie van de kredietcrisis was (en is). Iedere financiële instelling had puistjes opgelopen door het consumeren van een vette substantie van foute leningen en onoverzichtelijke kredietpakketten. Maar in plaats van open kaart te spelen, dwongen ze elkaar, als het ware, om letterlijk geen gaatje toe te geven. Op een school waar overduidelijke pukkeltjes glashard worden verzwegen, roep je immers niet hardop dat je hoofdluis hebt. Erkennen dus. Eerst naar jezelf en vervolgens naar de rest van je wereld. Vervolgens trek je een Plan. Ga ik het gat opvullen, er om heen werken of er simpelweg mee leven? Eigenlijk maakt het weinig uit. Want wanneer je echt hebt gekeken en het gat zowel op grootte en diepte hebt erkend, volgt de oplossing bijna automatisch.

Arnold Blits

Terug naar [columns].