Hi!Potential

Losjes vernoemd naar High Potentials is de HI!POTENTIAL een zeldzame, maar onmiskenbare verschijning. Deze column is voor hen en alle mensen die met een Hi!Potential samenwerken of er zelfs één opvoeden. Je krijgt inzicht in een paar onbelichte facetten van Hi!Potentials.

Mark ligt direct goed in de groep en hij heeft er praktisch niets voor hoeven doen. It’s the story of his life. Ik let op hem terwijl ik met een andere deelnemer praat. Mark luistert niet echt naar onze woorden; hij skimmed ze. Al snel beantwoordt hij mijn vragen met wat hij denkt dat key-phrases in ‘deze cursus’ zullen zijn. Hij is relaxed, zelfverzekerd en gaat er volledig van uit dat ook ik hem zal mogen. Dit is allerminst een noodzaak of een doel voor hem. Zijn levenservaring leert hem simpelweg dat dit ongetwijfeld zal gebeuren. Straks, op de gang, babbelt hij verder met de andere deelnemers. Hij heeft wat kernwoorden m.b.t. hun persoonlijke onderwerpen opgevangen. Maar zelf is hij er van overtuigd dat hij oprecht in ze is geïnteresseerd. Toch is Mark beslist geen slechte vent. Integendeel: hij is een Hi!Potential. En als hij niet uitkijkt, wordt hij een Hi!Potential of the Wrong Kind. Maar de training is nog jong…

Er zijn maar zeer weinig mensen die zich pas op latere leeftijd ontwikkelen tot Hi!Potentials. Al vanaf hun vroege kindertijd wekken ze positieve vooroordelen bij hun omgeving op. Het is een ieder duidelijk dat de toekomst mooie dingen voor ze in petto heeft. Dit is ook de tijd dat de eerste gaten vallen. Hi!Potentials leren dat ze kunnen winnen door lichtjes te laveren waar andere kinderen tot groeien gedwongen worden door met conflicten en frustraties om te gaan. Ze maken (te) gemakkelijk contacten en vriendjes. Helaas leren ze ook dat ze nooit werkelijk hoeven te zijn wat anderen in hen zien. Wie gaat er immers onder de motorkap van een Rolls Royce kijken of er daadwerkelijk ook een Rolls Royce motor in zit?

Ze vinden gaandeweg hun leven steeds meer uit wat voor patroon de mensen om hen heen in vervoering brengt. En dit patroon wordt steeds meer hun persoonlijkheid. Door het relatief uitblijven van problemen, blijft hun probleemoplossend vermogen achter, maar wekken ze juist weer de indruk dat ze moeilijkheden gemakkelijk aan (zouden) kunnen. Ook ervaren ze dat ze met veel meer weg komen dan hun leeftijdgenoten. Al vanaf hun studietijd zoekt hun omgeving bij wanprestatie de oorzaak eerder bij zichzelf dan bij de Hi!Potential. Mede hierdoor sluipt hun intellectuele output steeds verder onder het niveau dat hun relatief hoge IQ hen mogelijk zou maken. Maar middelmatigheid is wel het laatste wat men bij deze mensen zou vermoeden. Het is een rare paradox dat uitgerekend Hi!Potentials zelden hun volle potentieel (hoeven te) gebruiken. Ze leren dat oppervlakkigheid werkt omdat hun omgeving er van uit gaat de inhoud er welhaast MOET zijn. Wanneer ze, bijvoorbeeld, minzaam melden dat ze ooit bijna voor hun studie zijn gezakt, vullen de positieve vooroordelen van de toehoorders onmiddellijk vergoelijkende redenen in. “Het was vast te makkelijk voor hem. Hij was zeker met hoogstaandere en leukere zaken bezig. Hij leerde dus op een andere manier…” Hun meeslepende zelfverzekerdheid groeit gelijk de papieren waarde van een Dot-Com bubble. Een crash is bijna niet voor te stellen. Maar uiteindelijk ook niet te vermijden.

De gemiddelde Hi!Potential heeft een hoop mee en niet in de laatste plaats: uiterlijk. Ze hoeven beslist niet bijzonder mooi te zijn, zolang hun buitenkant maar in het positieve totaalplaatje past dat ze bijna automatisch bij mensen oproepen. Ze zijn vaak lang, gezond, energiek en gemoedelijk. Hun open gezicht wekt associaties op met rust, beheersing en menselijk leiderschap. Zoals de Amerikanen zeggen: they look the part, totally!. Verder zijn het - bijna zonder uitzondering - onvervalst goedmoedige mensen. Ze zijn wars van politiek en conflicten. Zelfs in de heetste oorlogszones omschrijven alle partijen hem of haar als degene waar niemand moeite mee heeft. Omdat ze zonder mondaine trekken boven conflict staan, wordt hen Zen-achtige kwaliteiten toebedacht als Authenticiteit.

Hi!Potentials lijken vaak op zoek naar hun uiteindelijke, echte passie. Maar in de absolute realiteit zijn ze gewoon op de volgende kans aan het wachten die zich - zo leert hun ervaring - ongetwijfeld zal aanmelden. Hun gebrek aan carrière-gerelateerde eagerness en de doordachte wijze waarop ze hun loopbaan lijken te plannen, maakt ze zo nodig nog aantrekkelijker. Natuurlijk heb ik ze lichtelijk vernoemd naar het exclusieve clubje bij grote bedrijven waar ze vaak in terecht komen: de High-Potentials.

Een gedeelte van de Hi!Potentials onder hen gaat high-end projecten doen. Relatief ver verwijderdt van de main-stream business, met z’n periodieke noodzaak tot het nemen van risico’s, kunnen ze hier lang mee weg komen. De rest van hen, die in de lijn gaan, kunnen het ook behoorlijk lang volhouden. In tegenstelling tot hun benaming, hoeven Hi!Potentials niet echt te vliegen; ze drijven als het ware naar boven. Hun niet-bedreigende manier van existeren zet ze laag op de hitlist van agressieve concurrentie. Bovendien hebben ze tientallen jaren ervaring in het snel oppikken en aanleren wat hun nieuwe omgeving wil horen.

Waar daadkracht en opoffering achterblijft, zal het resultaat uiteindelijk tegenvallen. Als leiders maken ze vanzelfsprekend een geweldige eerste indruk. Maar al gauw blijkt dat je niet echt van ze op aan kan wanneer er voor je geknokt moet worden. Ook blijkt dat ze te snel aan de leiband gaan lopen van de hardste schreeuwers of er überhaupt niet zijn wanneer je ze het meest nodig hebt. Tja, what you see is ALL you get. Wanneer ze uiteindelijk het veld ruimen, en dit gebeurt meestal lang voordat ze hiertoe worden gedwongen, hebben ze weer een mooie kerf op hun CV erbij. En voor een echte Hi!Potential is het alleen maar logisch dat hij/zij regelmatig een nieuwe ‘uitdaging’ zoekt.

Het komt vaak voor dat hun derde of vierde ‘project’ in de geest van het ondernemerschap komt te liggen. Nee, ze beginnen niet zelf een bedrijf maar ze zijn via hun brede netwerk in contact gekomen met een startende ondernemer. Deze ziet in de Hi!Potential letterlijk groei in de dop die met zijn bedrijf mee kan ontwikkelen. Daarnaast ziet de ondernemer zich tijdens zijn opstartfase graag geflankeerd door een Hi!Potential. Vooral wanneer hij gedegen over moet komen naar banken en/of diverse raden. Tijdens deze fase loopt de Hi!Potential de grootste kans om zichzelf tegen te komen. Na de champagne en het onthullen van het logo, moet er keihard gewerkt worden. Voor het eerst wordt de Hi!Potential dagelijks in staccato geconfronteerd met letterlijk alles wat hij/zij tot nu toe wist te omzeilen. Het komt gelukkig voor dat de Hi!Potential nu wel moet. Na een korte instorting begint hij/zij zowaar echt te functioneren. Helaas komt het minstens zo vaak voor dat dergelijke 'huwelijken' in een wederzijdse teleurstelling eindigen. Hopelijk leerden beide partijen kostbare lessen.

Het is dag twee van een vervolgtraining en de Mark van enkele maanden terug lijkt een vage herinnering. Hij heeft grote stappen gemaakt. Hij deelt zonder in pre-fab verhalen en overpeinzingen te vervallen. Zijn woorden zijn doortrokken met inhoud en substantie. Op zijn werk is hij instrumenteel geworden bij het echt veranderen van het bedrijf. Hij maakt echte vrienden en echte vijanden. Tot de verbazing van de andere aanwezigen vraagt hij uiteindelijk hoe hij moet veranderen. Het is nu aan mij om hem duidelijk te maken dat er geen ‘hoe’ meer is terwijl zijn gevoel juist zegt dat hij nog maar net is begonnen. Want  Hi!Potentials die (achterstallige) risico’s in hun leven nemen en die echte interesse in mensen en zaken hebben, zijn niet langer Hi!Potentials maar simpelweg uiterst succesvolle mensen. Hi!Potentials die echter blijven geloven en volharden in hun persoonlijke succesformule lopen een grote kans om kwakkelaars met een schitterende toekomst achter zich te worden.

Arnold Blits

*Fictieve naam, natuurlijk!